Chuyển đổi số là mục tiêu chiến lược thời 4.0 đưa ngành y tế tiếp tục là điểm sáng trong sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ sức khỏe người dân, nâng cao chất lượng cuộc sống. Vậy trên hành trình chuyển mình ấy, chướng ngại nào đang ghì chân ngành y tế? Giải pháp nào giúp tháo gỡ khó khăn để ngành y tế tiếp tục bứt phá trên hành trình chuyển đổi số?
Thế nào là chuyển đổi số trong ngành y tế?
Chuyển số ngành y tế là quá trình thử nghiệm, lắp đặt và ứng dụng đồng bộ những công nghệ mới nhất vào công tác quản lý, nghiên cứu thử nghiệm cũng như hoạt động khám chữa bệnh. Nhờ cánh tay phải đắc lực của những công nghệ số trụ cột như: Big Data (Dữ liệu lớn), IoT (Internet vạn vật), AI (Trí tuệ nhân tạo) hệ thống y tế nói chung cũng như các bệnh viện nói riêng vận hành hiệu quả hơn, thông minh hơn.
Chuyển đổi số ngành y tế Việt đang diễn ra như thế nào?
Trong chương trình Chuyển đổi số y tế quốc gia của Việt Nam, 4 lĩnh vực chính gồm Chuyển đổi số trong phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe, Chuyển đổi số y tế trong khám chữa bệnh, Chuyển đổi số trong quản trị y tế và Hội thảo chuyên đề quốc tế trực tuyến chính là 4 trụ cột phát triển chính.
Hiện nay, đánh giá khách quan, quá trình số hóa, chuyển đổi số tại các bệnh viện Việt Nam hiện nay còn rời rạc, nhỏ lẻ và chủ yếu được thực hiện tại các bệnh viện công tuyến trung ương và bệnh viện tư nhân ở các đô thị loại I. Các khoa chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm huyết học, ung bướu và phẫu thuật chính là những đơn vị đầu tiên áp dụng các giải pháp kỹ thuật số.
Nhìn chung, sự kết nối giữa các bộ phận còn hạn chế, đôi khi các bác sĩ, y tá không thể truy cập thông tin bệnh nhân được lưu trữ. Ngoài ra, bệnh án của bệnh nhân, thiết bị và dụng cụ y tế, hệ thống thông tin bệnh viện, phòng thí nghiệm chưa đạt yêu cầu.
Hiện xu hướng phát triển y tế cùng với các công nghệ cao như dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) được nhận được sự quan tâm lớn tại Việt Nam. Tuy nhiên, trên thực tế, do chất lượng dịch vụ thấp, các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực y tế còn vấp phải những khó khăn trong quá trình thuyết phục người dùng thay đổi thói quen sử dụng dịch vụ y tế.
Thách thức nào ghì chân quá trình chuyển đổi số ngành y tế Việt?
Ngay từ khi bắt đầu, chuyển đổi số y tế đòi hỏi phải là một quá trình mang tính toàn diện và liên tục đòi hỏi sự phối kết hợp chặt chẽ từ nhiều chủ thể như cơ quan quản lý Nhà nước, bệnh viện, phòng khám, các doanh nghiệp công nghệ và cả người dân. Trong quá trình thực hiện, thách thức gặp phải cụ thể như sau:
Thiếu nguồn lực
Hiện nay, để chuyển đổi số ngành y tế đòi hỏi nguồn lực đáng kể bao gồm tài chính, nhân lực cũng như hạ tầng công nghệ thông tin. Trong đó, tài chính hiện là một thách thức vô cùng lớn với nhiều phòng khám nhỏ và bệnh viên tư nhân bởi họ chỉ có nguồn vốn và kinh phí hạn hẹp.
Thiếu sự đồng bộ
Một vấn đề nghiêm trọng đó là hiện nay hệ thống y tế của nước ta thiếu sự đồng bộ về hạ tầng công nghệ thông tin, thiếu sự đồng bộ trong cả quy trình, quy định chung. Chính lỗ hổng này đã khiến cho việc kết nối và đồng bộ dữ liệu trở nên khó khăn, hạn chế việc kết nối giữa các cơ sở y tế.
Thiếu sự quan tâm của người dân
Một số người dân vẫn chưa thực sự quan tâm tới các dịch vụ y tế số bởi họ chưa quen với cách thức vận hành mới, lo lắng về mức độ bảo mật thông tin cá nhân liên quan. Việc quá quen với phương thức khám chữa bệnh cũ đã khiến nhiều người chưa kịp thích với cách làm mới.
Thiếu công nghệ phù hợp
Hiện nay nhiều bệnh viên, cơ sở khám chữa bệnh vẫn chưa tìm được phần mềm giúp số hóa hiệu quả lượng giấy tờ, hóa đơn, chứng nhận xét nghiệm cũng như hồ sơ, bệnh án. Ngoài ra vấn đề lưu trữ các hình ảnh y tế cũng là bài toán khó. Vì khối lượng bệnh án, hồ sơ chụp X-quang trong các bệnh viện phát sinh tương đối lớn nên cần kho lưu trữ đảm bảo dung lượng, giao diện thân thiện, dễ dàng tìm kiếm.
Lợi ích từ chuyển đổi số với ngành y tế Việt là gì?
Dù vẫn còn nhiều thách thức trên chặng đường dài nhưng nếu can đảm đối diện và sáng suốt tìm ra giải pháp thì những lợi ích tuyệt vời của chuyển đổi số chính là quả ngọt mà ngành y tế nhận lại. Chuyển đổi số dẫn đến thay đổi tích cực các hoạt động của ngành y tế theo ba nhóm nội dung chính:
Thứ nhất, tác động đến cách thức lãnh đạo, quản lý, chỉ đạo điều hành trong nội bộ của các cơ quan, đơn vị trong ngành y tế, hướng đến cách thức lãnh đạo, quản lý công việc và ra quyết định chính xác, kịp thời, hiệu quả dựa trên nền tảng công nghệ số.
Thứ hai, tác động trực tiếp đến việc cung cấp và tiếp cận dịch vụ y tế từ phương thức truyền thống sang phương thức dựa trên nền tảng công nghệ số, góp phần đẩy mạnh việc cung cấp và tiếp cận dịch vụ y tế nhanh chóng, kịp thời, mọi lúc, mọi nơi.
Thứ ba, tác động tới cách thức làm việc, giao tiếp của đội ngũ cán bộ, thầy thuốc và người lao động trong ngành y tế, chuyển đổi phương thức làm việc từ môi trường truyền thống sang môi trường số, hình thành “người thầy thuốc số”.
Giải pháp và xu hướng chuyển đổi số trong ngành y tế
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo
Trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ là một xu hướng chuyển đổi số trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. AI đại diện cho hình ảnh thu nhỏ của sự đổi mới y tế và các công ty trong ngành đang mong muốn đầu tư hàng triệu USD vào nó. Thị trường công cụ chăm sóc sức khỏe được hỗ trợ bởi AI dự kiến sẽ vượt 34 tỷ đô la vào năm 2025, có nghĩa là công nghệ này sẽ định hình hầu hết các khía cạnh của ngành.
Đối với hầu hết các bệnh nhân, AI trong y học gợi nhớ đến robot y tá được sử dụng phổ biến ở Nhật Bản và hiện nay đang ngày càng phổ biến trên toàn thế giới. Những phiên bản robot mới thậm chí còn được thiết kế để hỗ trợ các y tá con người thực hiện các công việc thường ngày như lấy và dự trữ vật tư.
Chatbots và trợ lý y tế ảo là một công nghệ dựa trên AI khác mà bệnh nhân đang trở nên quen thuộc. Chatbots có thể đảm nhiệm vô số vai trò từ đại diện dịch vụ khách hàng đến các công cụ chẩn đoán và thậm chí là nhà trị liệu. Ngoài ra AI cũng được ứng dụng trong trong lĩnh vực chẩn đoán y học chính xác, hình ảnh y tế, rút ngắn quy trình nghiên cứu thuốc.
Sử dụng blockchain trong lưu trữ
Blockchain sẽ sớm đóng một vai trò quan trọng trong việc giữ cho hồ sơ sức khỏe điện tử chính xác và an toàn. Blockchain được xem như một “sổ cái” kỹ thuật số hay một cơ sở dữ liệu máy tính cho phép ghi chép lại lịch sử khám bệnh của bệnh nhân, đơn thuốc, tiền sử bệnh lý,… Nó giúp bác sĩ nắm rõ hơn về lịch sử khám chữa bệnh và các thông số về sức khỏe trong các giai đoạn từ đó đưa ra được hướng điều trị hiệu quả và nhanh chóng hơn mà không cần phải thông qua một bên thứ ba.
Các ngành công nghiệp chăm sóc sức khỏe và dược phẩm đã chứng minh tính hiệu quả của nó bằng cách đầu tư hàng triệu USD vào thị trường này. Theo một báo cáo gần đây, blockchain trong thị trường chăm sóc sức khỏe dự kiến sẽ đạt 890,5 triệu đô la vào năm 2023.
Công chức Văn hóa - Xã hội
Nguồn ST